Muni, João (2022) Modernização Tecnológia do Setor Público em Timor Leste: E-Government (Estudu Avaliasaun Utilizasaun e-government ba Atendimento Publico Iha Direção Nacional Registos e Notariado, Ministerio da Justiça, Timor-Leste. [Scientific Report]
INCT_J~1.PDF - Published Version
Download (455kB)
Abstract
Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nacional (PEDN) hatete katak “To’o tinan 2020, servisu públiku sira adopta ona teknolojia informasaun moderna hodi suporta Governu konjuntu no inisiativa e-Governu”, E-Government sai programa prioridade ida iha Planu Estratéjiku Governu nian nomos iha programa sira iha Governu sira tuir mai, inklui VIII Governu Konstitusional. E-Governu mos alista hanesan output ida husi ajenda Reforma Administrasaun Públika (PAR), (PEDN 2011-2030).
Universalmente nasaun hotu hotu iha mundu kuaze adopta sistema administrasaun e government iha sira nia estadu ka governu rasik, atu atinji metaS dezenvolvimentu sistema administrasaun NEBE rigorozu, garante kualidade iha armonizasaun no estabilidade nasional hodi garante dezenvolvimentu liu husi atendimentu administrasaun publiku.
Timor-Leste hanesan nasaun ida hala`o prosesu dezenvolvimentu hahu husi tinan 2002, siknifika katak Timor Leste hala`o prosesu dezenvolvimentu seidauk iha experiense jestaun nudar nasaun ida, iha hela prosesu konstrusaun estadu atu bele sai hanesan nasaun ida nebé bem organizadu, estruturadu, iha kapasidade, sólidu, forti no dignidade hodi alkansa nia objektivu nasional, haree husi sensibilidade hodi fornese atendementu publik nebe lalais, akuntabel, kualidade ba interese no nesesidade públiku nian.
Reforma servisu administrasaun públiku hodi hetan produtividade, satisfasaun públiku iha mundu globalizasaun no digitalizasaun presija inovasaun no kreatividade hanesan padraun atu hetan satisfasaun husi a`at no tarde ba diak-lalais, husi manual tarde ba lalais efisiente, husi hasoru ema barak no meja birokrasia in-efisiente ba teknolojia lalais nian.
Objetivo Espesifiku husi peskija nee hanesan modelu hodi avalia, patroniza no medida uja e-government iha kontekstu Timor Leste. Metodolojia nebe uja maka metodolojia kuantitativa ho teknika analiza Control Objectives for Information and Related Technology – COBIT 5 ba teste reliabolidade no teste validade iha Diresaun Nasional Registo Civil no Notariado, Diresaun Regional Registo Civil no Notariado, Regiao Espesial Administrasaun de Oecusse Ambeno, Ministeriu da Justica, Timor Leste.
Rezultadu analiza test reliabilidade hatudu katak iha Manage Requirements Definition persija defini didiak hodi alkansa atendimentu publiku jestaun informasaun teknolojia nian hodi nune posibilidade hetan jestaun kualidade diak no aas hanesan esperansa boot publiku nian. Iha test validade hatudu rezultadu katak nafatin persija hadia jestaun enkuadramentu IT nian tamba iha ona kooperasaun barak iha jestaun servisu nebe iha esperansa boot hodi profesionaliza e-government.
Resultadu Medisaun Maturidade Agora Dadaun (As Is), Em geral domain APO hetan indeks maturidade ho valor 2,57 ho kapasidade maturidade 3-established process. Bele resumu katak domain APO iha DNRN estabelese ona lalaok teknolojia informasaun tuir prosesu nebee defini ona atu atinji resultadu.
Analiza Kapasidade Maturidade Tarjeitu Oin Mai (To Be) Em geral kapasidade maturidade domain APO hetan valor indeks maturidade 3,69. Husi indeks ida nee tarjeitu maturidade domain APO konsidera tama iha kapasidade maturidade 4-predictable process. Bele resumu katak tarjeitu maturidade ba kapasidade domain APO iha DNRN bele sukat ona prosesu teknolojia informasaun no iha kapasidade atu hetan produtu teknolojia foun.
Analiza Gap Entre Nivel Maturidade Agora Dadaun (As Is) ho Tarjeitu Oin Mai (To Be. Tarjeitu nivel maturidade domain APO, BAI, DSS ba oin mai (to be) emgeral hetan valor indeks 3,72 no signifika katak lalaok teknolojia informasaun iha DNRN ba oin mai tama nivel 3-established process. Liafuan xave: Atendimentu Publico, E-Government, Test Reliabilidade, Test Validade, No Modernizasaun TI.
| Item Type: | Scientific Report |
|---|---|
| Uncontrolled Keywords: | Atendimentu Publico, E-Government, Test Reliabilidade, Test Validade, No Modernizasaun TI |
| Subjects: | A. Ciências Sociais e Humanas (CSH) > AA Ciências Sociais > AAB. Politica, Direito e Governança > AABA. Administração Pública |
| Divisions: | Ciências Sociais e Humanas |
| Depositing User: | Lúcia Lúcia Gomes |
| Date Deposited: | 02 Dec 2025 07:08 |
| Last Modified: | 02 Dec 2025 23:43 |
| URI: | http://rcn.inct.gov.tl/id/eprint/142 |

